Ev kiralamadan önce: bütçe, sözleşme ve teslim kontrol listesi

Kiralık ev seçimi, fotoğrafları beğenmekle tamamlanmaz. Evin günlük hayatına uyup uymadığını, aylık giderini ve teslimde hangi sorumlulukları üstleneceğini birlikte değerlendirmek gerekir. Aşağıdaki akışı ziyaret öncesinde açıp her aday eve aynı sırayla uygulayabilirsin.

1. Aylık toplamını ve ilk gün bütçesini ayır

Aylık bütçeye kira, aidat, ısınma, elektrik, su, internet ve düzenli ulaşımı yaz. Başlangıç bütçesine ise güvence bedeli, varsa aracılık hizmeti, taşınma, abonelik açılışları ve zorunlu küçük onarımları ekle. Depozito, gelecekte iade koşulları olan bir güvence olsa da bugün elinde bulunması gereken paradır.

Piyasa fiyatı olmayan hesap örneği: A evi için kira 28.000 TL ve aidat 2.000 TL ise bu iki kalemin toplamı 30.000 TL’dir. B evinde kira 29.000 TL, aidat 500 TL ise toplam 29.500 TL olur. “Kirası daha ucuz” görünen A, bu iki kalemde daha pahalıdır. Ulaşım ve ısınmayı ayrıca eklemelisin.

2. İlanın güncelliğini ve yetkiyi doğrula

Görüşmeden önce ilanın hâlâ aktif olup olmadığını, ziyaret edeceğin açık adresi ve kimle görüşeceğini sor. Birden fazla ilanda aynı fotoğrafların bulunması tek başına dolandırıcılık kanıtı değildir; fakat adres, fiyat ve iletişim bilgilerindeki tutarsızlıkları açıklığa kavuşturmak gerekir.

Sözleşmedeki tarafın malik veya geçerli şekilde yetkilendirilmiş kişi olduğundan emin ol. Kimliği, temsil yetkisini ve ödeme yapılacak kişinin sözleşmedeki ilişkisini doğrulamadan kapora gönderme. Ödeme varsa tutarı, amacını ve iade koşullarını yazılı olarak belirle; açıklamalı ve izlenebilir ödeme kullan.

3. Evi bir kontrol listesiyle gez

• Pencerelerin açılıp kapanmasını ve doğramaların durumunu dene.
• Tavan, dış duvar ve pencere kenarlarında nem veya su izi var mı bak.
• Muslukları ve sıcak suyu kontrol et; gözlemini teknik teşhis gibi yorumlama.
• Isıtma türünü, bakım kayıtlarını ve dairenin gerçekten kullanılan alanını sor.
• Asansör ve bina girişinin günlük ihtiyaçlarına uygunluğunu dene.
• Mümkünse sokağı hem gündüz hem de akşam gör.

Bina yaşı, boyası veya yeni mutfağı taşıyıcı sistemin güvenliği hakkında kesin sonuç vermez. Şüpheyi bir ilan puanıyla çözmek yerine teknik belge ve uygun uzman incelemesi iste. Bakanlığın riskli yapılar bilgisi başvuru çerçevesini açıklar.

4. Depozito ve aracılık bedelini yazılılaştır

Konut kiralarında sözleşmeyle istenen güvence, Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesine göre üç aylık kira bedelini aşamaz. Ödemenin şekli, güvence hesabı ve iade şartlarını sözleşmeyle birlikte incele; yalnızca “çıkarken geri verilir” sözüyle yetinme.

Kiralama aracılık hizmeti için Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı yönetmelikte KDV hariç bir aylık kira tutarı üst sınırı yer alır. Hizmetin kapsamını, toplam faturayı ve tarafların ödeme anlaşmasını yazılı iste. İnternetten ilan bulmak aracılık ilişkisinin kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

5. Sözleşmede belirsiz alan bırakma

Taraflar, açık adres ve bağımsız bölüm, kira bedeli, ödeme günü, teslim tarihi, aidat düzeni ve demirbaşlar açık olsun. Artış, bildirim, erken ayrılma ve tahliye hükümlerini tek bir genel internet cümlesine göre değerlendirme. Sözleşme türü ve somut durum önemlidir; anlamadığın veya uyuşmazlık doğurabilecek bir hüküm için imzadan önce hukuki destek al.

Boş bırakılan tutarları, sonradan doldurulacak belgeleri ve farklı amaçla sunulan ek taahhütleri imzalamadan önce durup oku. İmzalı bir kopyayı kendinde sakla. Sözlü verilen tadilat veya eşya sözü varsa teslim tarihiyle birlikte sözleşmeye veya imzalı eke geçir.

6. Aidat ve abonelikleri ayrı sor

Aidatın yalnızca tutarını sorma: hangi hizmetleri kapsadığını, dönemini ve planlanan ek giderleri de öğren. Bir önceki oturanın hesabıyla kendi düzenini karşılaştırırken evde geçirilen saatlerin ve mevsimin etkisini düşün. İnternet altyapısını ilandaki “fiber” ifadesi yerine tam adresle hizmet sağlayıcıdan doğrula.

DASK poliçesi bir sigorta belgesidir; binanın depremde güvenli olduğuna ilişkin mühendislik raporu değildir. Kapsamını ve yükümlülükleri DASK’ın açıklamalarından kontrol et; eski bir yazıdaki sabit prim tutarını bütçene kopyalama.

7. Anahtar tesliminde ortak kayıt oluştur

Teslim tutanağına anahtar sayısını, sayaç değerlerini, teslim edilen eşyaları ve mevcut hasarları yaz. Fotoğrafları tarihleriyle sakla; mutabık kalınan kayıtları tarafların imzalaması ileride “zaten böyle miydi?” tartışmasını azaltır. Eşyalı evde cihazların yalnızca varlığını değil çalışıp çalışmadığını da kontrol et.

Son karar için kısa bir deneme

Üç aday ev seç. Her biri için toplam gideri, gerçek işe gidiş rotasını ve cevaplanmamış soruları tek sayfaya yaz. Bir evde cevap eksikse onu “yok” veya “sorunsuz” diye işaretleme; doğrulanacak bilgi olarak bırak. Evimibul’da aramanı nasıl geliştireceğini okuyup bu kısa listeyi oluşturabilirsin.